TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Yönetim Kurulunun, Maltepe’de yaşanan bina çökme olayı üzerine yurttaşların kullandıkları binalar hakkında bilgi edinme hakkına ilişkin, 8 Ekim 2026 tarihli açıklaması.

Eklenme Tarihi: 08/10/2026

İstanbul Maltepe’de 8 Ekim 2026 tarihinde meydana gelen bina çökmesi, yapı güvenliği konusundaki ihmallerin ve bilgi eksikliğinin ağır sonuçlarını bir kez daha gözler önüne sermiştir. Yedi katlı binanın üç katının çökmesi sonucunda, şu ana kadar edinebildiğimiz bilgilere göre iki yurttaşımız hayatını kaybetmiş, iki yurttaşımızın ise enkaz altında olduğu bildirilmiştir. Arama kurtarma ekiplerinin çalışmaları sürerken, hayatını kaybeden yurttaşlarımızın yakınlarına başsağlığı diliyor, enkaz altında bulunan yurttaşlarımıza bir an önce ulaşılmasını temenni ediyoruz.

Bu olay, nedenleri henüz kesinleşmemiş olsa dahi, çok daha temel bir soruyu yeniden gündeme getirmektedir: Yurttaşlar, yaşadıkları binanın nasıl inşa edildiğini, ruhsat ve proje durumunu, sonradan herhangi bir müdahale yapılıp yapılmadığını ve yapı güvenliği açısından taşıdığı riskleri bilmiyor, öğrenemiyor.

Altını çizerek ifade etmek gerekir ki güvenli yapılarda yaşama yaşam hakkının bir parçasıdır. Yurttaşların yaşadığı, satın aldığı veya kiraladığı yapıların güvenliği hakkında bilgi sahibi olması ise barınma ve bilgi edinme hakkının ayrılmaz bir unsurudur.

Bir yapının ruhsatlı olarak inşa edilmiş olması, yapının sonraki yıllarda ruhsat ve projeye aykırı biçimde değiştirilmediği anlamına gelmemektedir. Kat ilaveleri, taşıyıcı sisteme yapılan müdahaleler, kullanım değişiklikleri, kaçak eklentiler ve benzeri müdahaleler yapının güvenliğini doğrudan etkileyebilecek niteliktedir. Bu nedenle yalnızca yapının ilk inşa edildiği tarihteki kayıtlarının bilinmesi yeterli değildir. Yapının zaman içerisindeki bütün değişikliklerinin ve mevcut durumunun da izlenebilir olması gerekmektedir.

Daha da önemlisi, bu bilgiler yalnızca ilgili idarelerin arşivlerinde bulunan ve ancak bir olay yaşandığında açılan dosyalardan ibaret olmamalıdır.

Yurttaşın yaşadığı evin yapı güvenliği konusunda bilgi sahibi olması için bir binanın çökmesini beklememek gerekir.

Yapı güvenliğine ilişkin bilgiler erişilebilir, güvenilir ve şeffaf olmalı, farklı kamu kurum ve kuruluşlarında bulunan veriler bütünleşik bir sistem üzerinden yurttaşların doğrudan erişimine açılmalıdır. Ayrıca alım-satım ve kiralama süreçlerinde taşınmazın yapı güvenliğine ilişkin bilgilerin yurttaşa sunulması zorunlu hale getirilmelidir.

Her yapının ruhsat, proje, iskân, tadilat, kaçak yapı ve yapı güvenliğine ilişkin bilgilerinin güncel olarak tutulduğu kapsamlı bir yapı envanteri oluşturulmalıdır.  Özellikle eski yapı stokunun mevcut durumunun belirlenmesi için ülke ve kent ölçeğinde kapsamlı yapı envanteri çalışmaları hızla tamamlanmalı, riskli yapıların tespit ve güçlendirme süreçleri kamusal bir program çerçevesinde yürütülmelidir.

Farklı kamu kurumlarında bulunan yapı güvenliğine ilişkin veriler bütünleşik bir dijital sistemde bir araya getirilmeli ve yurttaşların erişimine açılmalıdır.

Konut ve işyerlerinin alım-satım ve kiralama süreçlerinde, yapının mevcut hukuki ve teknik durumuna ilişkin bilgiler yurttaşa açık ve anlaşılır biçimde sunulmalıdır.

Ruhsat ve projeye aykırı imalatlar ile sonradan gerçekleştirilen kaçak kat ve eklentiler konusunda etkin denetim mekanizmaları oluşturulmalı; tespit edilen aykırılıkların yapı güvenliği üzerindeki etkisi mutlaka mühendislik hizmetleriyle değerlendirilmelidir.

Maltepe’deki çökme, yapı güvenliğinin yalnızca deprem sonrasında konuşulacak bir konu olmadığını bir kez daha hatırlatmıştır. Yapıların güvenliği; deprem, yangın, zemin sorunları, taşıyıcı sisteme yapılan müdahaleler veya kullanım değişiklikleri gibi pek çok başlıkla birlikte ele alınması gereken sürekli bir kamusal sorumluluktur.

Yaşanan her bina çökmesinin ardından yalnızca enkazı kaldırmak ve sorumluları aramakla yetinilemez. Asıl sorumluluk, yurttaşların can güvenliğini tehdit eden riskleri ortaya çıkmadan önce tespit etmek, gerekli önlemleri almak ve yapı güvenliğine ilişkin bilgiyi toplumun erişimine açmaktır.

Maltepe’de yaşanan olay tüm yönleriyle, bilimsel ve teknik esaslara dayalı biçimde araştırılmalı; binanın çökmesine neden olan tüm unsurlar ortaya çıkarılmalı ve sorumluları belirlenmelidir.

TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası
Yönetim Kurulu